عکس از philipjbigg/Reuters
ترجمه و تنظیم از نیما حیدری – اندیشهٔ نو
سهشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۴
ایالت کرالا در هند اکنون نخستین ایالت در آن کشور است که توانسته است فقر مفرط را ریشهکن کند. رسیدن به این هدف، آن هم یک سال زودتر از زمان تعیینشده، به لطف برنامهٔ «بهدقت تنظیمشده»ای است که دولت کرالا، به رهبری حزب کمونیست هند (مارکسیست)، تدوین و اجرا کرد.
پینارای ویجایان، نخستوزیر ایالت کرالا از حزب کمونیست هند (مارکسیست)، این دستاورد را روز اول نوامبر (۱۰ آبان) اعلام کرد. او گفت: «با مشارکت مردم از همهٔ اقشار جامعه و در نظر گرفتن ایدههایی که از مشارکت و بازخورد همهٔ مردم برخاسته بود، این تلاش تاریخی آغاز شد.»
او افزود: «روند ریشهکن کردن فقر مفرط ادامهٔ تلاشهای قبلی مانند همهشمول کردن نظام توزیع عمومی و طرحهای حذف بیزمینی و بیخانمانی است.»
کرالا، که بیش از ۳۶میلیون نفر جمعیت دارد، زمانی یکی از فقیرترین ایالتهای هند بود، اما اکنون کمترین میزان فقر را در سراسر آن کشور دارد.
در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ (۱۳۵۰ و ۱۳۶۰)، میانگین درآمد در کرالا تقریباً دوسوم میانگین درآمد ملی هند بود. در دههٔ ۲۰۰۰ (۱۳۸۰)، درآمدها در این ایالت از بقیهٔ هند بیشتر شد و تا سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) میانگین درآمد در این ایالت بیش از پنجاهدرصد بیشتر شد. در عرض چند دهه، کرالا به یکی از ثروتمندترین ایالتهای هند تبدیل شد.
پروژهٔ ریشهکن کردن فقر مفرط (EPEP)، که از ابتکارهای دولت حزب کمونیست هند (مارکسیست) در کرالا بود، در سال ۲۰۲۱ و در روند پویش گستردهٔ مردمی و نظرخواهی از تکتک ساکنان در مورد نیازهایشان آغاز شد. در این تلاش گسترده ۶۴,۰۰۶ خانوار- در حدود ۱۰۳هزار نفر- شناسایی شدند که در «فقر مفرط» زندگی میکردند. سپس، مجامع محلی «طرحهای خُرد» هدفمندی را ارائه دادند که شامل جزئیات دقیق اقدامات لازم در منطقهٔ خودشان بود، از جمله در حوزهٔ مسکن، مراقبتهای بهداشتی و خدمات پزشکی، تأمین اجتماعی، اشتغال، سند مالکیت زمین، و حقوق بازنشستگی.
روزنامهٔ هندو در سرمقالهای نوشت که کرالا «کارنامهای مثالزدنیاش در توسعهٔ اجتماعی و انسانی و نظام سلامت دارد که قابل مقایسه با کشورهای توسعهیافته است.»
این روزنامه موفقیت دولت کرالا در اجرای طرح ریشهکن کردن فقر مفرط «نقطه عطف دیگر»ی در آن ایالت توصیف کرد. به اذعان این روزنامه: «این موفقیت نتیجهٔ اجرای برنامهای چهارساله و بهدقت تدوینشده با همکاری طیف وسیعی از نهادهای دولتی و مدنی، به رهبری ادارهٔ خودگردان محلی این ایالت، و مشارکت گستردهٔ جامعه است.» شبکهٔ همیاری زنان با چهار میلیون عضو یکی از نهادهایی بود که در این اجرای طرح مشارکت فعال داشت.
در اواخر دههٔ ۱۹۶۰، در کرالا زمینهای خصوصی مصادره و بین کارگران بیزمین توزیع شد. طبق ارزیابی «بینالملل ترقیخواه» (Progressive International)، همان تصمیم «شاخصهای اجتماعی چشمگیر کرالا را پایهریزی کرد: باسوادی تقریباً همگانی، یکی از کمترین میزانهای مرگومیر نوزادان در «جنوب جهانی»، و بیشترین میانگین طول عمر در هند».
موفقیت کرالا در از بین بردن فقر مفرط موفقیتی برای جنبش کمونیستی جهانی است که گامهایی تاریخی در راه بهبود سطح زندگی مردم برداشته است. در فوریهٔ ۲۰۲۱، چین نخستین کشور جهان شد که به فقر مفرط پایان داد و ۹۸٫۹۹میلیون نفر باقیمانده در فقر مطلق را یک دهه زودتر از زمان تعیینشده از فقر مطلق بیرون آورد.
ویتنام نیز که در تلاش برای کاهش فقر به نتایج خیرهکنندهای دست یافته است قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ به فقر مفرط پایان دهد.
پیروزی دولت مارکسیست در ایالت کرالای هند کاملاً متفاوت با وضعی است که در بقیهٔ هند دیده میشود. در سراسر هند نابرابری به بیشترین حد رسیده است. یکدرصد ثروتمندترین افراد اکنون بیش از ۷۰درصد از ثروت کشور را در اختیار دارند. این در حالی است که میلیونها نفر دچار سوءتغذیه، بیکاری، و بدهیاند، و دولت مرکزی بودجهٔ خدمات دولتی را کاهش داده است و خدمات ضروری را خصوصیسازی کرده است.
امروزه در سراسر دنیا بیش از دو میلیارد نفر با ناامنی غذایی مواجهاند. بیش از سه میلیارد نفر حتی به اجاق برای پختوپز دسترسی ندارند. نزدیک به چهار میلیارد نفر از داشتن سرویس بهداشتی ایمن محروماند و حدود پنج میلیارد نفر به خدمات اولیهٔ پزشکی دسترسی ندارند.
این سختی شدید زندگی در کشورهای در حال توسعه فاجعهای است، اما بر آنهایی که در کلانشهرهای قدرتهای بزرگ امپریالیستی زندگی میکنند نیز اثر میگذارد. طبق گزارش آکسفام، در سال ۲۰۲۴ بیش از ۴۰درصد از جمعیت آمریکا- از جمله ۴۸٫۹درصد کودکان- در فقر زندگی میکردند. در حالی که طبقهٔ حاکم سرمایهدار سهمی بیش از پیش از ثروت جهانی را تصاحب میکند، این آمار فقر در حال افزایش است.
موفقیتهای ایالت کرالا نشاندهندهٔ آن چیزی است که سوسیالیستها مدتهاست به آن باور دارند: راهحل برای فقر وجود دارد، اجرای این راهحلها نسبتاً ساده است، و تنها چیزی که مانع یافتن و اجرای این راهحلهاست عطش پایانناپذیر سرمایهداری به سود است.