چهارشنبه ۷ آبان ۱۴۰۴
نسل آلفا، فرزندان جهان هوشمند، نیازمند نظام تربیتی و حقوقی تازهایاند که میان فناوری و انسانیت تعادل برقرار کند.
به گزارش آتیهآنلاین، نسل آلفا نخستین کودکانیاند که در جهان آغشته به فناوری، هوش مصنوعی، و شبکههای اجتماعی چشم گشودهاند، نسلی که هویت، یادگیری، و روابط انسانیاش در بستر درهمتنیدگی واقعیت و مجازی شکل میگیرد. و حالا جامعه، آموزش، و قانون باید با زیست دیجیتالی آنان بازتعریف شود تا آیندهای انسانیتر برای این نسل ساخته شود.
محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان، در گفتوگو با خبرآنلاین به شرح ویژگیهای نسل آلفا، تفاوتهای آن با نسل زِد (Z)، و مسئولیتهای جامعه برای حمایت از این کودکان پرداخت. او گفت: «نسل آلفا نسلی است که نخستین گریههایش را در کنار صفحهنمایشها سر داده و نخستین گامهایشان را در خانههایی برداشته است که اینترنت و هوش مصنوعی بخشی از زیست روزمرهٔ آن است. آنان دیگر کودکان جهانِ پسافناوری نیستند، بلکه کودکان جهان در حال بازآفرینیاند.»
به گفتهٔ سیدناصری، «به تعبیر روانشناسان، نسل آلفا ذهنی بصری، سریع، و دادهمحور دارد، اما از نظر عاطفی نیازمند الگوهای تربیتی جدید است. از نظر اجتماعی، نسل آلفا در بستری شکل گرفته است که مرز میان واقعیت و مجاز کمرنگ شده است. هویت آنان ترکیبی از تجربههای عاطفی در جهان واقعی و تعاملهای مجازی است. این نسل در محیطی چندفرهنگی و چندزبانی رشد میکند و از کودکی با ارزشها و سبکهای زندگی متنوع آشنا میشود. این تنوع ذهنی باز و چندبُعدی برایشان میسازد، اما خطر سردرگمی هویتی و کاهش انسجام فرهنگی را نیز به همراه دارد.»
این حقوقدان در ادامه توضیح میدهد: «نسل آلفا به حقوقی مانند حق بر داده، هویت دیجیتال، محافظت از ردپای آنلاین، و فراموش شدن در فضای مجازی نیاز دارد. در حوزهٔ تربیتی، نسل آلفا با آموزش سنّتی ارتباط برقرار نمیکند. این کودکان یادگیرندگانی فعال و بصریاند که بهجای انتقال صرف اطلاعات، به پرورش تفکر انتقادی، سواد دیجیتال، اخلاق فناوری، و خودآگاهی فرهنگی نیاز دارند. نظام آموزشی باید از انتقال دانش به پرورش خلاقیت و مهارتهای زندگی تغییر جهت دهد.»
سیدناصری تأکید میکند: «نظام آموزشی ایران هنوز درگیر چالشهای قرن بیستم مانند حافظهمحوری و رقابت نمرهمحور است، در حالی که نسل آلفا به آموزش مبتنی بر پروژه، تجربه، و خلاقیت نیاز دارد. جامعه باید با تقویت نهادهای فرهنگی و مشاورهای به والدین آموزش دهد که چگونه با کودکانی که در فضای دیجیتال نفس میکشند رابطهای انسانی و آگاهانه برقرار کنند. مدارس نیز باید از فضایی برای انباشت دانش به محیطی برای پرورش انسانهای آینده تبدیل شوند.»
سیدناصری هشدار میدهد: «اگر آموزش رسمی نتواند جهت و معنا به این هویت بدهد، آموزش غیررسمی ممکن است کودکان را دچار سردرگمی فرهنگی کند. هماهنگی بین نظام آموزشی و رسانهای برای حفظ هویت ملی و اخلاقی کودکان ایرانی ضروری است.»