رضا پهلوی و گیلا گاملیل
جمعه ۱۱ مهر ۱۴۰۴
«آزمایشگاه شهروندی دانشگاه تورنتو» و روزنامه اسرائیلی هاآرتص گزارشهای مفصلی دربارهٔ شبکه تبلیغاتی اسرائیل برای اثرگذاری بر افکار عمومی ایرانیان منتشر کردهاند.
روزنامه اسرائیلی هاآرتص گزارش مفصلی دربارهٔ وجود شبکهای مجازی برای تبلیغ سلطنت در ایران و توجیه حملات اسرائیل، از جمله به زندان اوین، منتشر کرده است. به نوشتهٔ این روزنامه، این شبکه را اسرائیل تأمین مالی و مدیریت میکند.
در گزارش هاآرتص دربارهٔ کارزار دفاع از سلطنت آمده است:
این کارزار تصویر عمومی پهلوی را ترویج میکند و ندای بازگرداندن سلطنت را تقویت میکند. این کارزار متکی بر آواتارها یا شخصیتهای جعلی آنلاین است که در رسانههای اجتماعی خود را بهعنوان شهروندان ایرانی جا میزنند. اینها را نخستین بار محققان رسانههای اجتماعی در اسرائیل و خارج از کشور کشف کردند.
گزارش ابتدا به سفر رضا پهلوی و عدهای دیگر از اطرافیانش در اوایل سال ۲۰۲۳ به اسرائیل اشاره میکند و سپس مینویسد که به گفتهٔ منابعی که با هاآرتص و دِ مارکر (رسانهٔ اقتصادی هاآرتص) صحبت کردهاند، پس از این سفر و از زمان شروع جنگ در غزه عملیاتی آنلاین بهعنوان بخشی از یک کارزار اسرائیلی گسترده برای اثرگذاری بر رسانههای اجتماعی آغاز شد که شامل کارزارهایی به زبان انگلیسی و آلمانی نیز است.
بر اساس گفتهٔ پنج منبع با اطلاع مستقیم از این پروژه، فارسیزبانان بومی برای این عملیات استخدام شدند. سه نفر از این منابع ارتباط بین این پروژه و این کارزار خاص را تأیید کردند و گفتند که شاهد ترویج پیامهای طرفدار پهلوی در این شبکه بودهاند. به گفتهٔ این منابع، این کارزار شامل حسابهای جعلی در پلاتفرمهایی مانند ایکس (X) و اینستاگرام بوده و از ابزارهای هوش مصنوعی برای کمک به انتشار روایت های کلیدی، نگارش پیامها، و تولید محتوا استفاده کرده است. به گفتهٔ دو منبع، تلاشهایی نیز برای بازتاب دادن پُستهای همپیمان پهلوی در اسرائیل، گاملیل، وزیر حزب لیکود بنیامین نتانیاهو، شده است.
تبلیغ «پسر یک دیکتاتور سابق»
هاآرتص در این باره که تبلیغ رضا پهلوی با اتکا بر منابع دولتی اسرائیل برای کشور میصرفد یا نه شک دارد. مینویسد:
اگرچه پهلوی از محبوبیت نسبی در جامعهٔ ایرانیان خارج از کشور برخوردار است، اما بسیار نامشخص است که آیا ایرانیان او را بهعنوان رهبر میخواهند. پسر دیکتاتور سابق، که از حمایت اسرائیل و آمریکا برخوردار بود، بار سیاسی پدرش را به دوش میکشد، پدری که حکومتش نهتنها بهدلیل باز بودن در برابر فرهنگ غربی، بلکه بهدلیل فساد، سرکوب سیاسی، و شکنجهٔ مخالفان رژیم نیز شناخته میشد.
به نوشتهٔ هاآرتص، اسرائیل با رضا پهلوی رابطه گرفت تا از او در برنامهای برای تغییر رژیم در ایران استفاده کند. گیلا گاملیل، عضو حزب لیکود که قبلاً وزیر اطلاعات بود و اکنون وزیر نوآوری، علوم و فناوری در کابینهٔ نتانیاهو است، رابط اصلی میان دولت اسرائیل و رضا پهلوی است. رز زیمت، از مؤسسهٔ مطالعات امنیت ملی مستقر در تلآویو، این رابطه را نه از نوع دیپلماسی، بلکه استفادهٔ تبلیغی میداند و معتقد است که این کار اشتباه است. به نوشتهٔ هاآرتص، رز زمیت هشدار میدهد:
اگرچه اکثر ایرانیان خواهان تغییرند و از حکومت اسلامی که در آن زندگی میکنند ناامید شدهاند، اما رؤیای زندگی عادی را در سر می پرورانند، نه بازگشت سلطنت. او معتقد است که پهلوی نخستین انتخاب ایرانیان نیست.
به نظر رزمیت، اگر قرار بر نشاندن رضا پهلوی بر تخت سلطنت باشد، پیشبرد این کار نباید بهصورت علنی باشد: «حتی اگر قرار است چنین رابطهای [با پهلوی] ایجاد کنید، عجیب است که این کار را آشکارا بکنید.»
نمونهٔ تبلیغ حمله به زندان اوین
پیش از هاآرتص، محققان آزمایشگاه شهروندی دانشگاه تورنتو کارزار اسرائیلی برای اثرگذاری بر افکار عمومی ایرانیان را بررسی کردهاند. کاوشهای خود هاآرتص در ادامهٔ پژوهشهای آزمایشگاه شهروندی تورنتو است.
تازهترین تحقیق این مرکز در مورد حملهٔ اسرائیل به زندان اوین در جریان جنگ ۱۲روزه است. بنا بر این تحقیق، کارزار بهپا شده برای تبلیغ و ترویج این حمله بهعنوان رهایی از زندان را اسرائیل هدایت کرده است. شبکهٔ پیشبرد این عملیات مغزشویی در سال ۲۰۲۳ ایجاد شد «اما تقریباً تمام فعالیتهای آن از ژانویه ۲۰۲۵ آغاز شد که تا امروز ادامه دارد.»
در گزارش اخیر آزمایشگاه شهروندی تورنتو دربارهٔ کارفرمای این شبکه آمده است:
فرضیهای که بیشترین همخوانی را با شواهد موجود دارد این است که یک سازمان نامشخص دولتی اسرائیل، یا یک پیمانکار فرعی که زیر نظارت دقیق دولت کار میکند، مستقیماً این عملیات را هدایت میکند.
در گزارش هاآرتص دربارهٔ حمله به زندان اوین و تحقیق آزمایشگاه شهروندی دانشگاه تورنتو آمده است:
پس از حمله، حسابهایی که ویدئو را منتشر کردند و دیگر حسابهای شبکه شروع به تشویق ایرانیان برای رفتن به زندان برای «آزاد کردن اعضای خانواده» کردند. آزمایشگاه شهروندی نتیجه گرفت که این کارزار با هدف ایجاد ناآرامی بود که میتوانست به بیثبات کردن رژیم کمک کند. پستهای دیگری از این نوع نیز در شبکهٔ دیگری یافت شد که اسرائیلیها کشف کردند. حتی قبل از حمله به زندان، پیامها و ویدئوهایی در آن راستا پس از شروع جنگ در شبکهٔ ایکس (X) پست شده بود. یک کاربر نوشت: «تهران بیدفاع است»، در حالی که دیگری پیشنهاد کرد که مردم شهر باید به بانکها هجوم ببرند و پولشان را برداشت کنند. طبق گزارشها، در نخستین روزهای جنگ، یک گروه هکر طرفدار اسرائیل به یک بانک ایرانی مرتبط با سپاه پاسداران حمله کرد.
هاآرتص در پایان گزارشش نوشته است:
به گفتهٔ منابع آگاه از کارزارهای فارسیزبان اسرائیل، در برخی از حسابهای جعلی که آزمایشگاه شهروندی افشا کرده است ردپایی از مشارکت در کارزار دومی دیده میشود که از اسرائیل نشئت گرفته است. اینجا و آنجا، کاربران جعلی نیز از هشتگ KingRezaPahlavi# استفاده میکنند، عکسها و سخنرانیهای پسر شاه را به اشتراک میگذارند، و خواستار بازگشت سلطنت پهلوی میشوند.
نقل از رادیو زمانه