چهارشنبه ۱۹ شهریور ۱۴۰۴
آ. نمعتزاده – اندیشهٔ نو: عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ جمهوری اسلامی، که برای دیدار و گفتوگو با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به قاهره سفر کرده بود، پس از این مذاکره در روز سهشنبه ۱۸ شهریور، بر سر سازوکارهای عملی ازسرگیری فعالیتهای بازرسی آژانس در ایران با گروسی به توافق رسمی رسید. گروسی همان روز در شبکهٔ ایکس نوشت: «امروز در قاهره با وزیر امور خارجهٔ ایران سیدعباس عراقچی دربارهٔ سازوکارهای عملی از سرگیری فعالیتهای بازرسی در ایران توافق شد. این گامی مهم در مسیر درست است. از وزیر امور خارجهٔ مصر بدر عبدالعاطی بهخاطر تعهد و همکاریاش سپاسگزارم.»
این مذاکره و توافقی که در آن حاصل شد بخشی از تلاش جمهوری اسلامی برای جلوگیری از بازگشت تحریمهای بینالمللی شورای امنیت سازمان ملل متحد بر اثر شکایت سه قدرت اروپایی آلمان و فرانسه و بریتانیا از ایران بهخاطر پایبند نبودن به تعهدهای برجامی است.
جمهوری کره، که ریاست دورهیی شورای امنیت را به عهده دارد، قطعنامهای را برای لغو و رفع کامل تحریمهای بینالمللی مطابق با برجام تهیه کرده است. اگر این قطعنامه با حداقل ۹ رأی مثبت در شورای امنیت پذیرفته شود، و البته وتو نشود، همهٔ تحریمهای بینالمللی برداشته خواهد شد. اما با توجه به حق وتوی فرانسه و بریتانیا، دو عضو دائم شورای امنیت که از ایران شکایت کردهاند، بعید به نظر میرسد که قطعنامهٔ جمهوری کره (کرهٔ جنوبی) تصویب و اجرایی شود. در این صورت، همهٔ تحریمهای بینالمللی دوباره باز خواهد گشت.
عراقچی همزمان با امضای توافق جدید با آژانس بینالمللی انرژی اتمی هشدار داد که در صورت وقوع «هرگونه اقدام خصمانه» علیه ایران، از جمله بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل، جمهوری اسلامی این توافق با آژانس را لغوشده تلقی خواهد کرد.
توافق قاهره فعلاً «پروتکل تعامل» جدیدی بین جمهوری اسلامی و آژانس برای بازگشت بازرسیها فراهم کرده است. اینکه این روند برای راضی کردن سه قدرت اروپایی کافی خواهد بود و میتواند جلوی بازگشت تحریمها را بگیرد یا نه بهزودی مشخص خواهد شد.
عراقچی در گفتوگو با صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت که توافق ایران و آژانس منطبق بر قانون مجلس است و مذاکره نیز با مجوز شورای عالی امنیت ملی به ریاست علی لاریجانی صورت گرفته است.
رافائل گروسی دربارهٔ توافقی که روز سهشنبه ۱۸ شهریور با عباس عراقچی به نمایندگی از طرف جمهوری اسلامی ایران امضا شده است گزارشی داده است که ترجمهٔ فارسی متن کامل آن را در ادامه میخوانید.
*****
رئیس گرامی،
دیروز در قاهره با امضای توافقنامه در مورد روشهای عملی اجرای پادمان در ایران، که من و جناب وزیر امور خارجهٔ ایران دکتر عباس عراقچی امضا شد، گام مهمی در مسیر درست برداشته شد.
این سند اجرایی پادمان است، نه سندی عمومی؛ اما با توجه به اهمیت و مضمون آن، اجازه دهید که دربارهٔ این سند و مضمون آن بهطور کلی صحبت کنم.
همانطور که بارها گفتهام، و دوشنبه گذشته نیز بار دیگر در سخنان آغازینم در هیئتمدیره گفتم، حملههای ماه ژوئن [خرداد] به تأسیسات هستهیی ایران منجر به تعلیق ناگزیر کار بازرسی در ایران شد. [تعلیق] کامل.
و این نخستین بار از زمان تصویب توافقنامهٔ جامعه پادمانها (CSA) بین ایران و آژانس است [که تعلیق کامل رخ میدهد].
پس از آنچه رخد داد، از سرگیری این کار ضروری [بازرسی] فرایندی خودکار یا فرایند اداری سادهای نخواهد بود.
علاوه بر این، همانطور که همهٔ شما میدانید، مجلس ایران قانونی را برای تعلیق همکاری با آژانس تصویب کرده است.
در نتیجه این خطر وجود داشت که ما را در برابر این احتمال واقعی قرار بگیریم که ایران تعهدهای پادمانیاش را رعایت نکند و به آنها پایبندی نباشد.
با توجه به پیامدهای منفی متعدد و ناگزیر این وضع، مطمئنم که شما در مورد این واقعیت با من موافق خواهید بود که این وضعی نیست که مطلوب ما باشد.
اینکه شاهد تمایل اعلامشدهٔ ایران برای خارج نشدن از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهیی (NPT) و ادامهٔ کار در چارچوب رژیم بینالمللی منع گسترش سلاحهای هستهیی بودیم، برای ما دلگرمکننده بود.
ایران نگرانیهایش را ابراز کرد و حالا وظیفهٔ ما در مقام سازمانی بینالمللی است که به آنها گوش دهیم و راهها و ابزارهایی برای رسیدگی به این نگرانیها پیدا کنیم بهشکلی که دو عاملی را که به یکسان مهماند با هم آشتی دهد: یکی قانون جدید ایران و دیگری تعهدهای قانونی کنونی ناشی از توافقنامهٔ پادمان NPT مندرج در INFCIRC 214. این امر مستلزم گفتوگو و درک کامل دیدگاههای ایران بود.
این دقیقاً همان کاری است که ما در چند هفتهٔ گذشته از طریق رشتهای از مشورتهای فنی دوجانبه پیش بردهایم که در نهایت به دیدار دیروز من با دکتر عراقچی در قاهره منتهی شد.
در اصل، این سند فنی [که روز سهشنبه امضا شد] درک روشنی از رویههای بازرسی، اطلاعرسانی، و اجرا به دست میدهد که کاملاً مطابق با مفاد مربوط به توافقنامهٔ جامع پادمانها (CSA) است.
این [توافق جدید] همهٔ تأسیسات و تجهیزات در ایران را در بر میگیرد و در آن ارائهٔ گزارشهای لازم دربارهٔ همهٔ تأسیساتی که به آنها حمله شده است، از جمله مواد هستهیی موجود در آنها، در نظر گرفته شده است.
برای این منظور، ایران رویههای داخلیاش را که اخیراً تصویب شده است دنبال خواهد کرد. و این راه را برای دسترسی به این تأسیسات و بازرسی آنها باز میکند.
رویکردهای پادمانی برای هر یک از این تأسیسات در سطح فنی بازبینی و همیشه مطابق با حقوق و تعهدهای ایران و آژانس در چارچوب توافقنامهٔ پادمانهای NPT، که در نتیجهٔ این اقدامات عملی حک و اصلاح نمیشود، بررسی خواهد شد.
همکاران عزیز،
ماهیت فنی این سند از اهمیت بسیار زیاد آن نمیکاهد.
ایران و آژانس اکنون همکاری را به شیوهای محترمانه و جامع از سر خواهند گرفت.
بگذارید اینجا امری بدیهی را بازگو کنم که این گامهای عملی باید همین حالا برداشته شود.
تردیدی نیست که ممکن است مشکلات و مسائلی پیش بیاید که باید آنها را حل کرد، اما اکنون میدانیم که عناصر و درک اساسی لازم برای این کار را داریم
صمیمانه امیدوارم که ازسرگیری فعالیتهای بازرسی ما در ایران بتواند علامتی خوب، مرجع، و نشان آن باشد که رسیدن به توافق و تفاهم ممکن است و اینکه اگر جویای راهحلهای پایدار و بادوام برای چالشهای بینالمللی مانند این باشیم، هیچچیز جای گفتوگو را نمیگیرد.
در آخر، از مصر و از رئیسجمهور سیسی که با بزرگوارانه با ما دیدار کرد و ما را به موافقت تشویق کرد، و از دوست عزیزم، وزیر امور خارجه بدر عبدالعاطی بهخاطر صبوری، توصیههای خردمندانه، و تشویق مداومش سپاسگزاری میکنم.
اکنون زمان آن است که این توافق را عملی کنیم، که دقیقاً همان کاری است که ما قصدش را داریم. سپاسگزارم خانم رئیس جلسه.