مازیار معتمدی – الجزیره
تنظیم از ب. دیدار – برای اندیشۀ نو
یکشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۴
تهران، ایران – قرار بود یک خواننده مشهور ایرانی در برج آزادی تهران، در نمایشی از وحدت ملی پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، کنسرت بزرگی اجرا کند. اما کنسرت عمومی همایون شجریان ۵۰ ساله، خواننده سنتی و پسر محمدرضا شجریان ، که قرار بود روز جمعه برگزار شود و سر و صدای زیادی به پا کرد، پس از روزها گمانهزنی توسط مقامات لغو شد.
دو روز قبل از این رویداد، شجریان به صورت آنلاین اعلام کرد که سازها و تجهیزات ارکستر ۳۰ نفره که قرار بود او را روی صحنه همراهی کنند، اجازه ورود به محل را ندارند. او همچنین گفت که برگزارکنندگان دولتی برنامهای برای مدیریت جمعیت که میتوانست تا یک میلیون نفر باشد، ندارند.
ویدئوهایی که به صورت آنلاین در حال گردش بودند نشان میدادند که کارگران شهرداری تهران دروازههای بسته میدان اطراف برج را جوش داده و از نصب تجهیزات صوتی جلوگیری میکردند. این میدان که به طور منظم برای امور سازماندهی شده دولتی استفاده میشود، یک ماه قبل به شدت برای میزبانی از هزاران نفر در مراسم عزاداری محرم، اولین ماه تقویم اسلامی، تزئین شده بود. علیرضا زاکانی، نماینده سابق تندرو مجلس که از سال ۲۰۲۱ شهردار تهران بوده است، اظهار داشت که عدم هماهنگی بین مقامات دولتی علت لغو بوده و این رویداد باید به جای آن در یک ورزشگاه برگزار شود
این حادثه طوفانی در فضای مجازی ایجاد کرد و تفسیرهای فراوان پیرامون آن، شکافهای سیاسی و اجتماعی را در زمان پرتنشی نشان میدهد که تحریمهای گزنده سازمان ملل متحد میتواند به زودی توسط غرب بازگردانده شود و نگرانیهایی وجود دارد که اسرائیل و ایالات متحده دوباره به ایران حمله کنند.
برای برخی، کنسرت رایگان در قلب تهران یک پیشنهاد خوشایند بود زیرا میتوانست لحظهای نادر از شادی را برای هزاران نفر در زمان سختی به ارمغان بیاورد، که شامل زنده ماندن در اقتصادی بیمار با تورم مزمن مداوم نیز میشود.
برای برخی دیگر، از جمله تعدادی از ایرانیان خارج از کشور که با نظام مذهبی مخالف هستند، این کنسرت به عنوان تلاشی از سوی دولت برای تکیه بیشتر بر احساسات ملیگرایانه برای جلب هرگونه حمایت مردمی در حالی که رهبران اسرائیل و غرب آشکارا در مورد تغییر رژیم در ایران بحث میکنند، تلقی شد. برخی از منتقدان خارجی نظام ایران، شجریان را به خاطر حمایت ادعایی از دولت در طول کنسرت، به ویژه با توجه به اینکه پدر به عنوان «صدای مردم» شناخته میشد، مورد انتقاد قرار دادند. منتقدان دیگر امیدوار بودند که این تجمع عظیم مردمی منجر به اعتراضات ضد دولتی شود.
حمید رسایی، نماینده تندرو مجلس، اظهار داشت که دولت این کنسرت عجولانه را در تلاشی برای «انحراف حواس مردم» از قطعی گسترده برق، بحران آب و کاهش ارزش پول ملی ترتیب داده است.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از لغو این رویداد عذرخواهی کرد و گفت که «همه ما یک فرصت از دست رفته برای وحدت را از دست دادیم».
در همین حال، رسانههای محلی عمدتاً از این کنسرت حمایت کردند، و برخی حمایتهای نادر نیز از سوی رسانههای تندرو و محافظهکار که عموماً با جشنهای عمومی بزرگ که کاملاً توسط دولت کنترل نمیشوند، مخالفند، صورت گرفت.
بحث و جدل پیرامون این رویداد به حدی بود که حتی روزنامه شرق، طرفدار اصلاحات، از مخالفان نظام در خارج از کشور به دلیل مخالفتشان با کنسرت انتقاد کرد و گفت که آنها بیش از حد افراطی هستند و «مردم را گروگان گرفتهاند».
شجریان به خبرنگاران گفت که او در ابتدا هفت سال پیش درخواست اجرای این اجرا را داده بود و تنها این هفته مجوز دولتی را دریافت کرد، بدون هیچ توضیح رسمی در مورد اینکه چرا کنسرت قبلاً بارها مسدود شده و چرا این هفته چراغ سبز گرفته است.
پس از لغو این رویداد، این خواننده پستی طولانی را به صورت آنلاین منتشر کرد تا به انتقادات پاسخ دهد. او خواستار شد که این تلاش را سیاسی کنند و اصرار داشت که هدف آن «پوشاندن مشکلات نیست، بلکه فراهم کردن لحظهای از احساسات خوب برای افرادی است که شایسته شادی هستند».
فشار خارجی افزایش مییابد
علیرغم تلاش ناموفق برای برگزاری کنسرت، دولت ایران همچنان بر وحدت تأکید میکند و به طور فزایندهای از تاریخ چند هزار ساله ایران که به قبل از اسلام برمیگردد، برای برانگیختن احساسات ملیگرایانه استفاده میکند – کاری که قبل از جنگ اخیر با اسرائیل به ندرت انجام میداد.
در تهران و سراسر کشور در ماههای اخیر، مقامات مجسمههایی از چهرههای باستانی ایران نصب کردهاند، بنرهایی را نصب کردهاند که پادشاهان ایرانی را در حال شکست دادن دشمنان مهاجم نشان میدهد و به طور گسترده در مورد تمامیت ارضی و اتحاد بین گروههای قومی متنوع ایران صحبت کردهاند.
در همین حال فشار ایالات متحده، اسرائیل و متحدان اروپایی آنها علیه ایران با هدف اعلام شده برچیدن برنامه هستهای آن، رو به افزایش بوده است.
فرانسه، آلمان و بریتانیا، امضاکنندگان اروپایی باقی مانده در توافق هستهای ۲۰۱۵ ایران که دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، به طور یکجانبه در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد، در تلاشند تا تمام تحریمهای سازمان ملل علیه ایران را که به عنوان بخشی از این توافق مهم لغو شده بودند، دوباره برقرار کنند.
با تلاش قدرتهای غربی برای قرار دادن ایران در لیست سیاه بینالمللی مگر اینکه توافقی در مورد برنامه هستهای آن حاصل شود، بازارهای این کشور نیز در وضعیت نگرانکنندهای قرار دارند.
روز شنبه، دلار آمریکا در تهران حدود ۱.۰۲ میلیون ریال معامله شد – کمی بهتر از پایینترین رکورد تاریخی ۱.۰۶ میلیون ریال که اوایل هفته ثبت شده بود.