چهارشنبه 5 شهریور ۱۴۰۴
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت که کشورش آماده از سرگیری مذاکرات هستهای با ایالات متحده آمریکا است، اما با تضمین عدم تجاوز، و این نشان میدهد که آنچه حملات نظامی به تأسیسات هستهای به دست نیاورده است، در هیچ مذاکره آیندهای با واشنگتن به دست نخواهد آمد.
عراقچی که پس از شرکت در جلسات فوقالعاده وزرای امور خارجه سازمان همکاری اسلامی (OIC) برای بحث در مورد حمایت از غزه و فلسطین، در هتلی مشرف به کورنیش جده (غرب عربستان سعودی) با الشرق الاوسط دیدار کرد، احتمال رویارویی جدید با اسرائیل را رد نکرد و گفت: «احتمال هر چیزی وجود دارد و تهران برای هر شرایطی آماده است.»
وزیر امور خارجه ایران در مورد روابط با ریاض گفت که روابط دوجانبه شاهد «مرحلهای بیسابقه از همکاری» است و تأکید کرد که «پادشاهی عربستان سعودی کشوری مهم در منطقه و جهان اسلام است و با ایران دو قطب مهم در منطقه است.»
در مورد مسئله لبنان، او تأکید کرد که کشورش در امور داخلی آن دخالت نمیکند، اما مانند دیگران دیدگاهها و نظرات خود را بیان میکند و افزود که موضوع سلاحهای حزبالله متعلق به خود این حزب و دولت لبنان است و افزود که «طرح خلع سلاح آن ۱۰۰ درصد اسرائیلی است.»
عراقچی از پاسخ به اظهارات وزیر دفاع ایران در مورد ایجاد زیرساختهای نظامی در کشورهای خارج از ایران خودداری کرد و خاطرنشان کرد که هرگونه توضیحی در این زمینه «باید از سوی خود وزیر دفاع ارائه شود.»
عراقچی در پاسخ به سوالی در مورد تهدید به بستن تنگه هرمز، تأکید کرد که سیاست رسمی ایران «کاملاً روشن» است و خواستار صلح و آرامش در منطقه حیاتی خلیج فارس است و گفت: «ایران کشوری تولیدکننده و صادرکننده نفت است و اقتصاد آن به شدت به آن وابسته است، بنابراین خواهان کشتیرانی آزاد برای همه است.»
وزیر عراقچی در مورد بسیاری از پروندههای دیگر به تفصیل صحبت کرد و متن کامل مصاحبه در اینجا آمده است.
مردم غزه به دادهها نیازی ندارند
عراقچی توضیح داد که نشست وزرای امور خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در مورد تحولات غزه که به درخواست ایران، فلسطین و ترکیه برگزار شد، علاوه بر تصمیمات مهم، شاهد صدور بیانیههای خوب از سوی وزرای امور خارجه بود که نشان میدهد مهمترین نکته این است که «مردم غزه به بیانیهها و تصمیمات ما نیازی ندارند، آنها به اندازهای که به حمایت عملی در میدان نیاز دارند، اول از همه به غذا، آب و دارو و سپس به صلح، عدالت و پایان اشغال نیاز دارند.»
وی افزود: «در سخنرانیام بر لزوم برداشتن گامهای عملی از سوی کشورهای اسلامی در این زمینه و ابتکار عمل کشورهایی که با رژیم صهیونیستی رابطه برقرار میکنند برای قطع این روابط و توقف تبادلات تجاری تأکید کردم، زیرا این یک گام عملی است که میتوان برداشت.»
وی ادامه داد: «کشورهای اسلامی همچنین باید در محافل، سازمانها و دادگاههای بینالمللی برای محکوم کردن رژیم صهیونیستی یک صدا باشند و طبیعی است که بیش از ۵۰ کشور اسلامی و بیش از یک میلیارد مسلمان، قابلیتهای بزرگی دارند که میتوانند برای حمایت از غزه و فلسطین مورد استفاده قرار گیرند.»
ما آماده مذاکره با آمریکا با شرایط هستیم
عراقچی تأکید کرد که تهران همچنان آماده ورود به مذاکرات عادلانه و منصفانه در مورد برنامه هستهای خود است و خاطرنشان کرد که در حال حاضر مذاکرات با سه کشور اروپایی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای تعریف چارچوب جدیدی برای مذاکرات در حال انجام است.
او گفت: «ما آمادهایم تا در مذاکرات غیرمستقیم با ایالات متحده شرکت کنیم، مشروط بر اینکه آمریکاییها به ما اطمینان دهند که در طول مذاکرات هیچ گونه تجاوز نظامی انجام نخواهند داد.» ما باید مطمئن شویم که وقتی آنها به میز مذاکره میآیند، به مذاکراتی منصفانه و عادلانه که منافع هر دو طرف را تأمین کند و بر اساس منافع متقابل بنا شده باشد، میرسند، اما اگر آنها معتقد باشند که آنچه را که نتوانستهاند از طریق حملات نظامی به دست آورند، میتوانند از طریق مذاکرات به دست آورند، این مذاکرات پیچیده نخواهد بود.
وی افزود: «ما در هیچ زمانی میز مذاکره را ترک نکردیم، ما در مرکز مذاکرات بودیم که اسرائیل به ما حمله کرد و ایالات متحده به آن پیوست، بنابراین مطمئناً هر مذاکره جدیدی، اگر انجام شود، مانند مذاکرات قبلی نخواهد بود و من بارها تأکید کردهام که موضع ما در مورد مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا تغییر نکرده است.»
آماده برای هر شرایطی
وزیر امور خارجه ایران در پاسخ به سؤالی در مورد تنش فعلی در منطقه و تهدیدات متقابل با اسرائیل و اینکه آیا در آستانه یک رویارویی جدید هستیم، پاسخ داد: «احتمال همه چیز وجود دارد و ما برای هر شرایطی آماده هستیم. رژیم صهیونیستی و ایالات متحده در طول جنگ ۱۲ روزه به هیچ یک از اهداف خود نرسیدند، در حالی که جمهوری اسلامی قهرمانانه مقاومت کرد و در عین حال به حمله پاسخ داد. ما حملات موشکی خود را به اسرائیل تا آخرین لحظه ادامه دادیم، زمانی که فکر میکرد میتواند ظرف ۴۸ ساعت با آن مقابله کند.”
وی ادامه داد: “پس از ۱۲ روز، اسرائیل کسی بود که درخواست آتشبس بدون قید و شرط کرد و از آنجایی که درخواست آنها بدون قید و شرط بود، ما آن را پذیرفتیم و اگر آنها بخواهند این سناریو را تکرار کنند، ما آمادهایم، اما جنگ ۱۲ روزه ثابت کرد که گزینه نظامی یک گزینه موفق نیست، بلکه یک شکست است، بنابراین من بعید میدانم که آنها این آزمایش را تکرار کنند، اما اگر این کار را انجام دهند، با پاسخی مشابه و حتی قویتر روبرو خواهند شد.”
نزدیکی با کشورهای منطقه
به گفته وزیر عراقچی، “حوادث و تحولات اخیر، آنچه در غزه، لبنان و سوریه اتفاق افتاد و حمله به ایران، به کل منطقه ثابت کرد که دشمن اصلی، رژیم صهیونیستی است.” وی گفت: “من فکر میکنم همه متوجه شدهاند که رژیمی که کل منطقه را تهدید میکند و به دنبال تضعیف، پراکندگی و تجزیه آن است، رژیم صهیونیستی است و در حمله اخیر، همه کشورهای منطقه، بدون استثنا، در کنار ایران ایستادند و این رژیم و حتی … را محکوم کردند.” حمله آمریکا.”
وی تأکید کرد که «در طول یک سال گذشته، از زمان روی کار آمدن دولت جدید در ایران، تلاشهای زیادی برای ایجاد اعتماد بین تهران و کشورهای منطقه انجام شده است، همین امر در دولت قبلی نیز وجود داشت، اما ما تلاش کردیم تا در دولت فعلی خود سرعت این اعتمادسازی را افزایش دهیم، زیرا من شخصاً دو بار با شاهزاده محمد بن سلمان دیدار کردم و یک بار در دیدار او با معاون اول رئیس جمهور ایران شرکت کردم. برگزاری سه جلسه در یک سال در تاریخ روابط بین دو کشور بیسابقه است.»
وی افزود: «ما همچنین روابط خود را با سایر کشورهای منطقه مانند مصر، اردن و دیگران از سر گرفتهایم و روابط ما اکنون نزدیکتر شده است و اگرچه روابط دیپلماتیک با مصر در بالاترین سطح نیست، اما تعداد تماسهای تلفنی من با همتای مصریام علاوه بر دیدارهای مستقیم با او، از تماسهای من با سایر وزرای منطقه بیشتر است. رژیم صهیونیستی این کار را علیه خود انجام میدهد و ما به این مسیر ادامه خواهیم داد.»
روابط با مصر
آقای عراقچی در پاسخ به سوالی در مورد ارتقای روابط به سطوح بالاتر با قاهره، پاسخ داد: «ما مانند هر دو کشور عادی، روابط و همکاری داریم، اما ارتقای سطح روابط دیپلماتیک به طور رسمی بین دو کشور به زمان مناسب خود نیاز دارد و ما عجلهای نداریم. سفارتخانههای تهران و قاهره در حال حاضر تحت عنوان (دفتر حافظ منافع) فعالیت میکنند و هر دو مقام «سفیر» را دارند و دیشب با وزیر امور خارجه مصر شام خوردم و بیش از دو ساعت صحبت کردیم.»
برخی اظهارات رسمی نیستند
عراقچی در توضیح برخی از اظهارات تهران که گاهی متناقض به نظر میرسند، مانند تهدید برخی به بستن تنگه هرمز و برخی دیگر که خواستار ثبات و امنیت در خلیج فارس هستند، گفت که اینها «اظهارات مقامات جمهوری اسلامی ایران نیستند، بلکه توسط مردم عادی یا روزنامهنگارانی صادر میشوند که هیچ مسئولیتی ندارند، زیرا جامعه ایران باز است و هر گونه اظهار نظری در داخل آن قابل شنیدن است و اگر تلویزیون ایران را دنبال کنید، هر شب مناظرههایی بین یک نفر که خواستار بستن تنگه هرمز است و دیگری را خواهید یافت.» چه کسی از انجام این کار امتناع میکند؟”
وی ادامه داد: “در مورد سیاست رسمی جمهوری اسلامی، بسیار واضح است: ما خواستار صلح و آرامش در منطقه خلیج فارس هستیم و دلیل این امر واضح است: ایران، مانند عربستان سعودی و کشورهای منطقه، یک کشور تولیدکننده و صادرکننده نفت است و اقتصاد آن به شدت به نفت وابسته است، بنابراین طبیعی است که خواستار صلح در خلیج فارس، آزادی دریانوردی برای همه و عادی بودن حرکت کشتیها باشد.”
تلاش اسرائیل برای راه اندازی جنگ نفتی
وزیر امور خارجه ایران فاش کرد که “در طول جنگ 12 روزه، وقتی اسرائیل تأسیسات نفتی ما را در منطقه عسلویه هدف قرار داد، در آن زمان متوجه شدیم که میخواهد جنگ را به منطقه خلیج فارس بکشاند و جنگ نفتی را در آنجا شعلهور کند، اما ما تأسیسات اسرائیل را هدف قرار دادیم و تمام تلاش خود را کردیم تا از گسترش جنگ به خلیج فارس جلوگیری کنیم.”
وی گفت: “من فکر میکنم کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس باید بر سیاست اسرائیل که میتواند منجر به بسته شدن تنگه هرمز و کشاندن جنگ به منطقه شود، تمرکز کنند، نه علیه … ایران.”
سخنان وزیر دفاع ایران
وقتی از عراقچی در مورد اظهارات اخیر وزیر دفاع ایران در مورد ایجاد زیرساختهای نظامی در کشورهای خارج از ایران و توضیح یا شفافسازی معنای آنها سوال شد، او لبخندی زد و سپس گفت: “واقعاً فکر میکنید من باید به چنین سؤالی پاسخ دهم؟!” او افزود: “اگر قرار است توضیحات بیشتری ارائه شود، وزیر دفاع باید آن را ارائه میداد.”
ما در لبنان دخالت نمیکنیم، اما نظرات خود را بیان میکنیم
عراقچی در پاسخ به اتهامات دخالت و حمایت تهران از حزبالله گفت: “ما در امور داخلی لبنان دخالت نمیکنیم، اما این مانع از بیان نظرات و مواضع ما نمیشود و این کاری است که همه کشورها انجام میدهند، مثلاً عربستان سعودی نظر خود را در مورد لبنان بیان میکند و این دخالت محسوب نمیشود. مداخله واقعی از سوی کسانی است که خاک لبنان را اشغال میکنند، یا طرحهای عجیب و غریبی برای تضعیف لبنان و تحویل آن ارائه میدهند.”
وی افزود: “در مورد تصمیم در مورد سلاحهای حزبالله، این به خود حزب بستگی دارد و حزب پیشنهادی را بر اساس گفتگوی ملی برای تعریف استراتژی امنیتی لبنان با مشارکت همه اجزا اعلام کرده است و ما از یک واقعیت اطمینان داریم: اسرائیل میخواهد همه کشورهای منطقه ضعیف، غیرنظامی، پراکنده و درگیر باشند.”
او ادامه داد: «به سوریه نگاه کنید: یک دولت جدید وجود دارد که اساساً با دولت بشار اسد متفاوت است، اما اگر آنها را با هم مقایسه کنیم، خواهیم دید که اسرائیل سرزمین بیشتری از سوریه را اشغال کرده و تمام تواناییهای نظامی دولت جدید را بمباران کرده تا جایی که هیچ تانک یا نیروی نظامی مؤثری باقی نمانده است و این سناریویی است که اسرائیل به دنبال اجرای آن در لبنان است و (سلاح مقاومت با آن مقابله کرده است). درست است که مقاومت در ماههای اخیر ضربه خورده و آسیب دیده است و آنها فکر میکنند که ضعیف شده است و به همین دلیل میخواهند آن را خلع سلاح کنند، اما خلع سلاح حزبالله صد در صد یک طرح اسرائیلی است و من دوباره تأکید میکنم که تصمیم در این زمینه بر عهده حزبالله، دولت لبنان و خود لبنانیها است، اما ما فقط نظر خود را بیان میکنیم.»
عباس ابراز امیدواری کرد که «بقیه کشورهای منطقه این واقعیت را درک کنند و در تکرار آنچه در سوریه و لبنان اتفاق افتاد، تردید نکنند. دشمنان سعی کردند ایران را هدف قرار دهند، اما ایران مقاومت کرد و آنها از کاری که کردند پشیمان شدند، و ایران چگونه مقاومت کرد؟ نه با دیپلماسی یا گفتگو با آمریکا، بلکه با موشکهایش. ما به کشورهای منطقه توصیه میکنیم که به اسرائیل امتیاز ندهند، زیرا هر چه امتیاز بیشتری به آن داده شود، آنها پرخاشگرتر و جسورتر میشوند، همانطور که امروز میبینیم از طرح بزرگ اسرائیل صحبت میشود و اظهارات اخیر نتانیاهو ثابت کرده است که او در سایر کشورهای منطقه جاهطلبیهایی دارد.»
آماده همکاری با عربستان سعودی در لبنان
وزیر امور خارجه ایران توضیح داد که تهران آماده همکاری با ریاض در پرونده لبنان است و خاطرنشان کرد که دیدار او با همتای سعودی خود در جده، شاهزاده فیصل بن فرحان، شامل بحث خوبی در مورد لبنان بود و ادامه داد: «بله، اختلاف نظر وجود دارد، اما ما با آرامش و در فضایی مثبت صحبت کردیم و آمادهایم تا این بحث و گفتگو را با طرف سعودی ادامه دهیم تا به نقطهای برسیم که بتواند به حل این پرونده کمک کند. شکی ندارم که عربستان سعودی میخواهد به مردم لبنان کمک کند. ما میخواهیم، اما ابزارها و وسایل ممکن است متفاوت باشند، با این حال، من کاملاً امیدوارم که به یک نقطه مشترک بین خود برسیم.»
ایران با وحدت سوریه… و مخالف تجزیه آن
عراقچی گفت که ایران همیشه تجاوزات اسرائیل به سوریه را محکوم کرده است و خاطرنشان کرد که این حملات «نتیجه امتیازدهی بیش از حد به رژیم صهیونیستی» است. او گفت: «موضع ما در مورد سوریه بسیار روشن است: ما طرفدار وحدت سرزمین سوریه و حفظ حاکمیت و مرزهای آن هستیم و هرگونه تلاش برای تجزیه آن را رد میکنیم و همچنین خواهان ثبات و آرامش در سوریه هستیم، زیرا تجربه ثابت کرده است که در صورت عدم ثبات، این کشور میتواند به پناهگاهی برای گروههای تروریستی تبدیل شود و این به نفع هیچ کشوری در منطقه نیست.»
وزیر خاطرنشان کرد که تاکنون هیچ ارتباطی با دولت جدید سوریه وجود ندارد. وی ادامه داد: «ما عجلهای نداریم و هر زمان که دولت جدید سوریه به این باور برسد که روابط با ایران به نفع سوریه، دولت و مردم است، در مورد آن فکر خواهیم کرد.»
عربستان سعودی کشوری مهم در منطقه و جهان اسلام است
عباس عراقچی تأکید کرد که «پادشاهی عربستان سعودی کشوری مهم در منطقه و جهان اسلام است، همانطور که ایران کشوری مهم در منطقه است، ما سالهاست که با هم زندگی کردهایم و به زندگی ادامه خواهیم داد و ثبات در منطقه به نفع هر دو طرف است. من معتقدم که ثبات، صلح و آرامش تنها از طریق همکاری بین دو کشور حاصل میشود، زیرا ایران و عربستان سعودی قطبهای مهمی در منطقه هستند.»
او افزود: «بله، اختلاف نظر و رقابت وجود دارد، اما نباید به رقابت تبدیل شود، زیرا مردم عربستان برادران دینی ما و مردم ایران برادران و خواهران شما هستند. شما میزبان زائران حرمین شریفین هستید و اکنون سالانه بیش از ۸۰ هزار زائر ایرانی حج را به جا میآورند و با سلامت و شادی به کشور خود بازمیگردند و چند روز پیش، کمپینهای عمره برای ایرانیان آغاز شد و ما انتظار داریم تعداد زائران عمره امسال به حدود ۴۰۰ هزار نفر برسد.»
وی همچنین تأکید کرد: «دو کشور به اسلام و منافع و امنیت مسلمانان علاقهمند هستند و ما از همه راهها برای دستیابی به این هدف تلاش میکنیم و همکاری بین ما به نفع روابط دوجانبه و منافع منطقه و جهان اسلام است و خوشبختانه در سالهای اخیر، به ویژه سال گذشته، درهای جدیدی در روابط بین دو کشور باز شده است، اما درهای اقتصادی تاکنون به اندازه کافی باز نشده است و این امر نیاز به برنامهریزی مشترک بیشتری دارد.»
او گفت: «امیدواریم در آینده نزدیک، همانطور که با تعداد زائران ایرانی به عربستان سعودی، شاهد حضور همان تعداد گردشگر سعودی در ایران باشیم، مطمئنم که طبیعت، فرهنگ، تاریخ و جاذبههای گردشگری ایران برای آنها تجربهای لذتبخش خواهد بود و از همه مهمتر، این سفرهای توریستی به آنها اجازه میدهد واقعیت ایران را مستقیماً و به دور از تصویری که رسانههای غربی ترسیم میکنند، ببینند. وقتی بازدیدکننده برای اولین بار به ایران سفر میکند، این تصویر کاملاً تغییر خواهد کرد.»
موضع عالی و قوی عربستان
عراقچی در مورد موضع عربستان سعودی در جریان رویارویی اخیر بین ایران و اسرائیل، موضع ریاض را «عالی و قوی» توصیف کرد. او گفت: «موضع عربستان سعودی بسیار قوی و عالی بوده است، هم در محکومیت حملات اسرائیل و آمریکا علیه ایران و هم در حمایت از ایران و مردم ایران، و همین موضع توسط شورای همکاری خلیج فارس اتخاذ شده است که ما آن را برای خود بسیار ارزشمند میدانیم.»
فرصتهای سرمایهگذاری برای عربستان سعودی در ایران
عباس عراقچی معتقد است که اولویت در روابط اقتصادی با عربستان سعودی با تبادل تجاری آغاز میشود و خاطرنشان میکند که «بسیاری از کالاهایی که از کشورهای دور به دست شما میرسد، میتوانند از ایران تأمین شوند و آنها نزدیک هستند، همچنین بسیاری از نیازهای ما را میتوان از عربستان سعودی تأمین کرد. حجم تبادل تجاری بین ما و یکی از کشورهای منطقه حدود 30 میلیارد دلار است و این گواه آن است که حتی تحت تحریمها، میتوان حجم زیادی از تبادلات بین ما وجود داشته باشد.»
وی افزود: «در ایران، فرصتهای عالی و سودآوری برای سرمایهگذاران سعودی، به ویژه در بخش نفت و گاز و سایر صنایع وجود دارد، جمعیت ایران حدود 100 میلیون نفر است و موقعیت جغرافیایی آن، آن را به یک کریدور مهم برای آسیای میانه، منطقه قفقاز و اروپا از طریق اقیانوس هند و بندر چابهار تبدیل میکند.»
خوشبینی دیپلماتیک
وزیر امور خارجه ایران در مورد چشمانداز خود برای آینده منطقه گفت: «دیپلماتها همیشه خوشبین هستند.» وی ادامه داد: معتقدم اگر همکاری بین کشورهای منطقه، به ویژه بین ایران و عربستان سعودی محقق شود، شاهد منطقهای با ثبات و آرامش و شکوفا و همراه با پیشرفت و توسعه خواهیم بود و من تمام تلاش خود را میکنم تا دیپلماسی ایران را به سمت این هدف سوق دهم.