جمعه ۳۱ مرداد ۱۴۰۴
نیما حیدری – اندیشهٔ نو: به گزارش خبرگزاریهای ایران، عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، روز جمعه طبق قرار قبلی با با همتایان فرانسوی، بریتانیایی، و آلمانی و مسئول سیاست خارجی اتحادیهٔ اروپا تلفنی دربارهٔ برنامهٔ هستهیی ایران و تداوم برجام گفتوگو کرد. قرار است دور بعدی مذاکره دربارهٔ این موضوع روز سهشنبه ۴ شهریور با شرکت معاونان وزارت امور خارجی و دیپلماتهای اروپایی برگزار خواهد شد.
ژان نوئل بارو، وزیر خارجهٔ فرانسه، با انتشار پیامی در شبکهٔ ایکس خبر مذاکرات هفتهٔ آینده را تأیید کرد و نوشت: «زمان بسیار تنگ است.» او تماس تلفنی روز جمعه با وزیر امور خارجهٔ ایران را «مهم» خواند و گفت طرفهای اروپایی دربارهٔ برنامه هستهیی ایران و «تحریمهایی که آمادهٔ اعمال دوبارهٔ آنها علیه ایران هستیم» گفتوگو کردند.
یوهان وادهپول، وزیر خارجهٔ آلمان، نیز در مورد تماس روز جمعه در شبکهٔ ایکس نوشت: «ما بهروشنی گفتهایم که اجازه نخواهیم داد مهلت سازوکار ماشه منقضی شود، مگر آنکه یک توافق قابل راستیآزمایی و پایدار حاصل شود.» او تصریح کرد: «زمان بسیار محدود است و ایران باید بهطور جدی وارد تعامل شود تا از فعالسازی سازوکار بازگشت خودکار تحریمها جلوگیری کند.»
کایا کارلاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیهٔ اروپا نیز با اشاره به اینکه تماس مهمی با دیپلمات ارشد ایران گرفته شد، گفت: «اروپا متعهد به یافتن راهحل دیپلماتیک برای مسئلهٔ هستهیی ایران است.» کایا کالاس در پیامی در شبکهٔ ایکس نوشت: «با نزدیک شدن موعد اجرای سازوکار بازگشت خودکار تحریمها [بهاصطلاح اسنپبک]، آمادگی ایران برای تعامل با آمریکا حیاتی است. ایران باید همکاری کامل را با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را نشان دهد.»
وزیر امور خارجهٔ ایران بعد از این تماس گفت به همتایانش گفته که این سه کشور اروپایی «صلاحیت قانونی و اخلاقی» برای فعال کردن سازوکار ماشه را ندارد و همچنین دربارهٔ «عواقب» این اقدام هشدار داده است.
اشارهٔ عراقچی به این است که این سه کشور چون به تعهدهای برجامیشان عمل نکردهاند، پس صلاحیت شکایت از ایران ندارند. این بحثی حقوقی است که بین ایران و سه کشور اروپایی و اتحادیهٔ اروپا در جریان است.
عراقچی گفت که اروپاییها پیشنهاد تمدید قطعنامهٔ ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل را دادهاند تا مهلت فعال کردن سازوکار ماشه به تعویق بیفتد. او تصریح کرد: «این تصمیمی است که اساساً شورای امنیت سازمان ملل متحد باید اتخاذ کند و جمهوری اسلامی ایران در عین اینکه مواضع و دیدگاههای اصولی خود را در اینخصوص دارد، در این فرایند ورود ندارد.»
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز گفت: «بعضیها در داخل گفتند خوب است که مثلاً این شش ماه تمدید مهلت اسنپبک را بپذیریم؛ ما این را قبول نداریم.»
سه قدرت اروپایی تهدید کردهاند که اگر جمهوری اسلامی تا ۹ شهریور (۳۱ اوت) تمایل به دستیابی به راهحل دیپلماتیک برای حلوفصل برنامۀ هستهییاش نشان ندهد یا از فرصت تمدید قطعنامهٔ ۲۲۳۱ استفاده نکند، تروئیکای اروپایی آماده است سازوکار بازگشت خودکار تحریمهای سازمان ملل را فعال کند.
گفتنی است که برجام در سال ۲۰۱۵ (ده سال پیش) در مذاکرات جمهوری اسلامی ایران با ۱+۵ به تصویب رسید و برنامهٔ عملی است برای قطعنامهّ ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد. طبق این دو سند، تحریمهای بینالمللیای که پیش از آن از طریق شورای امنیت بر ایران اعمال شده بود، بهتدریج لغو میشود. برای مثال، تحریمهای تسلیحاتی دو سال پیش لغو شد.
برجام روز ۱۸ اکتبر امسال (۲۶ مهر) منقضی میشود. اگر چنین شود، بدین معناست که ایران دیگر زیر هیچگونه تحریمی نخواهد بود. اما در این فاصله اعضای اروپایی برجام، یا هر عضو دیگری (غیر از آمریکا که هفت سال پیش در دورهٔ اول ریاستجمهوری ترامپ از برجام خارج شد) میتوانند از ایران شکایت کنند که به تعهدهای برجامیاش عمل نکرده است. در این صورت، اگر موضوع در کمیسیون حل اختلاف برجام حلوفصل نشود، ممکن است کار به شورای امنیت بکشد. در آن صورت، شورای امنیت باید قطعنامهٔ تازهای برای تداوم کار برجام صادر کند، وگرنه تحریمهای پیش از برجام همگی دوباره بهطور خودکار بازمیگردد و اعمال خواهد شد [بهاصطلاح اسنپبَک]. مراحل انجام شکایت و تصمیمگیری در شورای امنیت ممکن است تا دو ماه طول بکشد.