نمایندگان دولتهای ازبکستان، افغانستان، پاکستان توافق خط ریلی «ترانس افغان» را امضا کردند. عکس از آریانا نیوز
دوشنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۴
نیما حیدری – اندیشهٔ نو: روز ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۵ (۲۶ تیر ۱۴۰۴) خبرگزاریهای خبر دادند که پاکستان و افغانستان و ازبکستان توافقنامهٔ سهجانبهای در مورد مطالعهٔ مشترک امکانسنجی پروژهٔ راهآهن ازبکستان-افغانستان-پاکستان (UAP) در کابل امضا کردند. امیر خان متقی (وزیر خارجهٔ موقت افغانستان)، اسحاق دار (معاون وزیر امور خارجی پاکستان)، و بختیار سعیدف (وزیر امور خارجی ازبکستان) این توافق را امضا کردند.
پیش از این نیز موافقت اصولی دیگری در مرداد ۱۴۰۲ برای راهاندازی این پروژه بین این سه کشور صورت گرفته بود. هزینهٔ این پروژه در آن زمان بیشتر از ۵میلیارد دلار و مدت اجرای پروژه پنج سال تخمین زده شده بود. مسیر نهایی این پروژه در همان موافقت اصولی که سه کشور در اسلامآباد امضا کردند تعیین شد.
این توافقنامهٔ جدید برای شروع کار امکانسنجی نقطه عطف مهمی در تلاش برای تقویت اتصال منطقهیی و یکپارچگی اقتصادی با اتصال آسیای مرکزی به آسیای جنوبی از طریق یک دالان استراتژیک ریلی است.
مسیر این راه ریلی از ترمذ در ازبکستان و مزارشریف و لوگر در افغانستان عبور میکند و از طریق گذرگاه خیبر وارد پاکستان میشود و در نهایت به بندرهای پاکستان در جنوب آن کشور در کنار دریای عربی متصل میشود. تمام این مسیر از کشورهای شرقی ایران میگذرد، در حالی که ایران میتوانست بخشی از این پروژه یا پروژههای مشابه برای اتصال ریلی کشورهای آسیانهٔ میانه در شمال ایران به خلیج فارس یا دریای عمان باشد.
هر سه کشور بر تعهد به همکاری صلحآمیز، افزایش تجارت، و رفاه مشترک منطقهیی تأکید کردند. پیشبینی شده است که این راهآهن خدمات مسافری و باری را تسهیل کند.
خطآهن «ترانس افغان» که نخستین بار ازبکستان آن را در سال ۲۰۱۸ (۱۳۹۷) پیشنهاد کرد، قرار است بیش از ۷۰۰ کیلومتر را در سراسر افغانستان طی کند و زمان حملونقل و رفتوآمد از آسیای میانه به دریای عربی در جنوب پاکستان را از حدود پنج هفته به چند روز (۳ تا ۵ روز) کاهش دهد. در نتیجه، هزینههای حملونقل نیز بسیار کاهش خواهد یافت، ضمن آنکه افغانستان نیز درآمد ترانزیت از آن خواهد داشت.
طبق پیشبینیها، سالانه ۲۰میلیون تن بار از طریق این راهآهن حمل خواهد شد که مسیر تجاری مهمی بین آسیای مرکزی و بنادر جنوب پاکستان خواهد بود.
نهادهای مالی بینالمللی نیز به این پروژه علاقه نشان دادهاند، بهویژه آنکه بیثباتی سیاسی و مسائل مالی بهویژه در افغانستان چالشهایی برای تکمیل این پروژه ایجاد کرده است.
سه کشور شریک در این پروژه توافق کردهاند که یک کمیتهٔ هماهنگی سهجانبه برای نظارت بر مطالعات فنی، نهایی کردن تأمین مالی، و مدیریت اجرای کلی این پروژهٔ ۷میلیارد دلاری تشکیل دهند که تکمیل آن تا سال ۲۰۲۷ هدفگذاری شده است.
خطآهن «ترانس افغان» اهمیت زیادی برای برای سرزمین قارهیی اروسیا (سرزمین پیوستهٔ اروپا + آسیا) دارد و میتواند سهمی مهم در تبدیل شدن این منطقه به مرکز تجارت، رفتوآمد، و همکاری داشته باشد. این مسیر ریلی با پیوند دادن آسیای میانه به بنادر جنوبی پاکستان نهفقط دسترسی به اقیانوس و بازارهای جهانی را تسهیل میکند، بلکه نقشی مهم در بهبود وضع اقتصاد افغانستان و دیگر شریکان این پروژه خواهد داشت.
امید این است که همکاری سهجانبه بین ازبکستان و افغانستان و پاکستان به افزایش رفاه منطقهیی، کاهش تنشهای سیاسی، تقویت اعتماد بین کشورها، و ثبات درازمدت در این منطقه کمک کند.
با آغاز کار ساختمان این راه ریلی، انتظار میرود که هزاران شغل ایجاد شود، زیرساختهای دیگر (در عرصههای آب و برق و غیره) ساخته شود، و بخشهای اقتصادی دیگر مانند کشاورزی، نساجی، ساختوساز، و تدارکات پیشرفت کند.
اگرچه چین جزو این پروژه نیست، اما از این ابتکار حمایت کرده است و آن را مکملی بالقوه برای طرح «یک کمربند-یک جاده» میداند.
این راه آهن بیش از یک ابتکار زیربنایی فیزیکی، به عنوان یک “پل اعتماد” در نظر گرفته شده است که مسیرهای تجاری را تغییر می دهد، پتانسیل اقتصادی گسترده منطقه را باز می کند و حسن نیت سیاسی را تقویت می کند.
امیرخان متقی، سرپرست وزارت امور خارجه افغانستان، این توافق را به عنوان یک “نقطه عطف مهم” در دیپلماسی منطقه ای مورد ستایش قرار داد و بر همکاری های عمیق که منجر به احیای روابط کامل در سطح سفیر بین کابل و اسلام آباد شد، تاکید کرد.
اگرچه چین به طور رسمی بخشی از این توافق نیست، اما بی سر و صدا از این ابتکار حمایت کرده و آن را مکمل ابتکار کمربند و جاده (BRI) خود میداند. و دست ایران هم باز از همهجا کوتاه میماند!