نازک بین: جمهوری اسلامی ایران از معدود کشورهایی است که اجازه خروج زن تا قبل از ازدواج توسط پدر یا جد پدری و بعد از ازدواج به دست همسرش سپرده شده است؛ در این نظام منحط فقاهتی، حق اذن خروج زن به عنوان حقوق مسلم مرد یا همسرش تعریف شده است. بند ۳ ماده ۱۸ قانون گذرنامه به صراحت صدور گذرنامه برای زنان شوهردار را به موافقت کتبی شوهر موکول میکند. تنها استثنائی که مطرح میشود، زنانی هستند که با شوهر خود مقیم خارج هستند و زنانی که شوهر خارجی اختیار کرده و به تابعیت ایرانی باقی ماندهاند. در موارد اضطراری نیز در صورت اجازه دادستان شهرستان، امکان صدور گذرنامه وجود دارد، اما این شرایط ضروری تعریف نشده و تشخیص آن به اختیار دادستانی است. قوانین و عرف تبعیص آمیز»،کودک همسری، ازدواجهای فامیلی اجباری، «ختنه»، اجبار به تبعیت از پدر، وصی بدون چون و چرا، محرومیت از تحصیل، و… دیگر از ممنوعیت و محدودیت در حقوق زنان ایران است که خانه را به زندانی تبدیل کرده که مردان زندانبان هستند.
بار دیگر موضوع ممنوعالخروج شدن زنان ورزشکار ایرانی از سوی همسرشان خبرساز شده؛ اینبار خبر مربوط به سمیرا زرگری است؛ سرمربی تیم ملی اسکی آلپاین بانوان که اجازه خروج از کشور را ندارد. این تیم بامداد دیروز در حالی که با درخواست سپردن وثیقه برای اعضای اعزامی از سوی حراست وزارت ورزش ، برای شرکت در رقابتهای جهانی، تهران را به مقصد ایتالیا ترک کرد که زرگری نتوانست به دلیل ممنوعالخروجبودن، شاگردانش را همراهی کند. اینکه مشکل زرگری چه بوده که ممنوعالخروج شده، هنوز بهطور دقیق اعلام نشده و فدراسیون اسکی هم توضیحی در این خصوص نداده است. پیگیریها نشان داد که ماجرای ممنوعالخروجی سرمربی تیم ملی اسکی آلپاین بانوان نیز مثل موارد قبلی به تبعیض جنسیتی برمیگردد. یک منبع آگاه از درون فدراسیون اسکی دراینباره به شرق گفت: «مسئولان فدراسیون نهایت تلاش خود را انجام دادند تا بتوانند خانم زرگری را با تیم به ایتالیا اعزام کنند، ولی متأسفانه این امر محقق نشد. ما حتی با ایتالیا هماهنگ کرده بودیم که اگر تا لحظه آخر هم خانم زرگری توانستند اجازه خروج از کشور را بگیرند، بلافاصله برای ایشان ویزا بگیریم». معضل ممنوعالخروجکردن ورزشکاران زن در چند سال اخیر بهگونهای در ایران باب شده که رفتهرفته دارد به یکی از اتفاقهای تلخ و تکراری در ورزش کشور تبدیل میشود. زرگری نخستین زن ورزشکاری نیست که از سوی همسرش ممنوعالخروج میشود. پیش از او این قرعه به نام نیلوفر اردلان، کاپیتان تیم ملی فوتسال زنان افتاده بود؛ جایی که او در آستانه حضور در رقابتهای جام ملتهای ۲۰۱۵ آسیا قرار داشت، اما همسرش که از مجریان برنامههای ورزشی است، مانع از اعزام او با این تیم شد.
در آن مقطع شایعه شد همسر این بانوی فوتبالیست برای اینکه اجازه خروج از کشور را به او بدهد، به اردلان گفته باید مهریهاش را ببخشد که اردلان این درخواست میپذیرد؛ اما چندی بعد شایعه دیگری از این مجری ورزشی در رسانهها مطرح شد مبنی بر اینکه اردلان باید نفقه و سایر حقوق خود را نیز ببخشد تا به او اجازه خروج از کشور را بدهد، اما این موضوع با مخالفت او روبهرو شده است. نمونه دیگر ممنوعالخروجی چهرههای مطرح زن ورزش ایران، زهرا نعمتی است؛ کماندار معلولی که قهرمان دو دوره بازیهای پارالمپیک است و همزمان در تیم ملی افراد سالم نیز فعالیت میکند. رهام شهابیپور، همسر زهرا نعمتی که مربی این کماندار بود، دراینباره گفته بود: «بعد از بازیهای پارالمپیک ۲۰۱۶ ریو، زهرا نعمتی بنا بر دلایلی منزل را ترک کرد و با وجود اینکه چندینبار خواستار بازگشت او به منزل بودم، از زندگی با من امتناع کرد و حتی درخواست طلاق داد. پس از این اتفاق، او را ممنوعالخروج کردهام تا نتواند در هیچ تورنمنت برونمرزیای شرکت کند».
ممنوعالخروجی این دو چهره شناختهشده ورزش زنان ایران، در حالی در زمان خود با بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی و خارجی مواجه شد که فشارهای فعالان حقوق زنان، فعالان مدنی و واکنشهای منفی عموم مردم تا آنجا پیش رفت که مقامات ارشد کشور را وادار کرد پیگیر این موضوع شوند و بهرغم قوانین موجود، استثناهایی را برای این افراد در نظر بگیرند. نیلوفر اردلان مدتی بعد با پیگیریهای فدراسیون فوتبال وقت و اجازه دادستان، توانست در اردوی تیم ملی فوتسال در مکزیک حضور پیدا کند. این در حالی بود که همسرش تجدیدنظری درخصوص ممنوعالخروجی او نکرده بود.